AB Yapay Zekâ Yasası — Risk Sınıflandırması
Bu sayfa, platformda çalışan her yapay zekâ bileşeninin AB Yapay Zekâ Yasası (Tüzük (AB) 2024/1689) kapsamındaki risk sınıfını ve bu sınıfın gerekçesini tutar. Tedarikçi değerlendirmenizde ve kendi uyum dosyanızda kaynak olarak kullanabilirsiniz.
| Sürüm | 1.0 |
| Değerlendirme tarihi | 20 Eylül 2026 |
| Kapsam | Lunixi platformunda çalışan tüm yapay zekâ bileşenleri |
| Yeniden değerlendirme | Yılda bir; ayrıca aşağıdaki tetikleyicilerden biri gerçekleştiğinde |
Bu bir öz değerlendirmedir. Kendi analizimizdir ve bağımsız bir hukuki mütalaa ya da onaylanmış kuruluş değerlendirmesi değildir. Kendi yükümlülüğünüz için kendi hukuk biriminizin teyidini alın. Değerlendirmeye dayanak aldığımız gerekçeleri bu sayfada açıkça yazıyoruz ki kontrol edebilesiniz.
Kapsam ve rolümüz
Yasa, AB pazarına sunulan ya da çıktısı AB'de kullanılan yapay zekâ sistemlerini bağlar. AB'de müşteriye hizmet verdiğimiz ölçüde kapsamdayız ve bu sayfayı o varsayımla hazırladık.
| Bileşen | Rolümüz |
|---|---|
| Ödeme yönlendirme modeli, fraud motoru, skorlama platformu, kimlik tespiti | Sağlayıcı — sistemi biz geliştirip kendi adımızla sunuyoruz |
| Akış taslağı üretimi ve uyum yardımcıları | Dağıtıcı — üçüncü taraf bir genel amaçlı modeli kendi sistemimiz içinde kullanıyoruz |
Genel amaçlı model sağlayıcısı değiliz: temel model eğitmiyor, kendi adımızla genel amaçlı model sunmuyoruz. Kullandığımız modelin sağlayıcı yükümlülükleri o modelin sağlayıcısına aittir.
Sınıflandırma
| Bileşen | Sınıf | Gerekçe |
|---|---|---|
| Ödeme yönlendirme modeli | Asgari risk | Ek III'ün hiçbir alanına girmiyor. Bireyi değil, işlemin geçeceği POS terminalini seçiyor; kişi hakkında bir değerlendirme üretmiyor |
| Fraud kural motoru | Asgari risk | Deterministik kural motoru; sizin yayınladığınız kurallardan çalışıyor. Ayrıca dolandırıcılık tespiti istisnası (aşağıya bakınız) |
| Makine öğrenmesi skorlama platformu | Asgari risk | Amacı finansal dolandırıcılık tespiti. Ek III 5(b) kredi değerliliği başlığının açık istisnası kapsamında |
| Akış taslağı üretimi | Asgari risk | Operatöre iç araç olarak öneri üretir; taslak devre dışı doğar, yayın insan kararına bağlı |
| Uyum yardımcıları | Asgari risk | Analiste açıklama üretir, karar üretmez |
| Kimlik tespiti — belge ve yüz eşleştirme | Asgari risk | Biyometrik doğrulama (1:1), kişinin beyan ettiği kimliği teyit eder. Uzaktan biyometrik kimlik tespiti (1:N) değildir |
Yasaklı uygulama yoktur ve yüksek riskli sistem yoktur. Buna bağlı olarak uygunluk değerlendirmesi, CE işareti ve AB veri tabanına kayıt yükümlülükleri bize doğmamaktadır.
Yasaklı uygulamalar — tek tek
Yasanın yasakladığı uygulamalar bakımından durumumuz:
| Yasaklı uygulama | Durum |
|---|---|
| Sosyal puanlama | Yok. Müşterilerinize genel bir "vatandaşlık puanı" üretmiyoruz; skor işlem bazlıdır ve dolandırıcılık amaçlıdır |
| Bilinçaltı ya da manipülatif teknikler | Yok |
| Zayıflığın istismarı (yaş, engel, sosyoekonomik durum) | Yok |
| Hassas nitelikleri çıkarmak için biyometrik sınıflandırma | Yok. Biyometri yalnız kimlik doğrulamada kullanılır |
| İşyerinde veya eğitimde duygu tanıma | Yok |
| Hedefsiz yüz görüntüsü toplama | Yok. Yüz verisi yalnız kullanıcının kendi oturumundan, rızayla alınır |
| Suç işleme öngörüsüne dayalı bireysel profilleme | Yok |
| Kolluk için gerçek zamanlı uzaktan biyometrik kimlik tespiti | Yok |
İki muafiyetin gerekçesi
Finansal hizmetlerde en sık yanlış sınıflandırılan iki nokta budur; gerekçemizi açıkça yazıyoruz.
Dolandırıcılık tespiti istisnası
Ek III, gerçek kişilerin kredi değerliliğinin değerlendirilmesi ve kredi puanının belirlenmesi amacıyla kullanılan sistemleri yüksek riskli sayar. Aynı hükmün kendi metninde açık bir istisna yer alır: finansal dolandırıcılığın tespiti amacıyla kullanılan yapay zekâ sistemleri bunun dışındadır.
Fraud motorumuzun ve skorlama platformumuzun amacı budur. Kredi verilip verilmeyeceğine, limitine ya da fiyatına dair bir değerlendirme üretmiyoruz ve bu amaçla kullanılmalarına izin vermiyoruz.
Biyometrik doğrulama ile kimlik tespiti ayrımı
Yüksek riskli sayılan, bir kişinin kimliğini uzaktan ve çoka-bir (1:N) eşleştirmeyle tespit eden sistemlerdir. Kimlik tespiti akışımız bire-bir (1:1) doğrulama yapar: kullanıcı kimliğini beyan eder, sistem beyan edilen kimlikle canlı görüntüyü karşılaştırır. Tek amacı, kişinin iddia ettiği kişi olduğunu teyit etmektir; bu nedenle uzaktan biyometrik kimlik tespiti kategorisine girmez.
Ayrıca kimlik tespitinde otomatik onay kapalıdır — bu ayar etkinken servis açılmaz. Sonuç insan incelemesine bağlıdır.
Tabi olduğumuz yükümlülükler
Yüksek riskli sistemimiz olmasa da aşağıdakiler bizi bağlar ve durumumuz şöyledir:
| Yükümlülük | Durum |
|---|---|
| Yapay zekâ okuryazarlığı (personelin yeterliliği) | Program yürürlükte — bkz. Yapay Zekâ Okuryazarlığı. İlk tur 31 Ekim 2026'da tamamlanır |
| Şeffaflık — kişinin bir yapay zekâ ile etkileştiğini bilmesi | Uygulanabilir bir yüzeyimiz yok: yapay zekâ yüzeylerimiz son kullanıcıyla konuşmaz, yalnız operatöre ve analiste öneri üretir |
| Şeffaflık — üretilen içeriğin işaretlenmesi | Akış taslakları, üreten model ve istem sürümüyle damgalanır |
| Risk sınıflandırmasının belgelenmesi | Bu sayfa |
| Sınıflandırmanın güncel tutulması | Aşağıdaki tetikleyiciler |
Yeniden değerlendirme tetikleyicileri
Sınıflandırma, aşağıdakilerden biri gerçekleştiğinde yeniden yapılır ve bu sayfa güncellenir:
- Bir model çıktısının karar yetkisi genişlerse — özellikle bir skorun kredi, limit ya da fiyatlama kararına girdi olması
- Yeni bir yapay zekâ yüzeyi eklenirse
- Kimlik tespitinde çoka-bir eşleştirme ya da otomatik onay devreye alınırsa
- Yapay zekâ yüzeylerinden biri son kullanıcıyla doğrudan etkileşime girerse
- Yasanın uygulamasına ilişkin kılavuz ya da uygulama tüzüğü yayımlanırsa
İlgili sayfalar
- Sorumlu Yapay Zekâ Politikası — ilkeler, insan gözetimi, açıklanabilirlik, izleme
- Model Denetim Kayıtları — takvime bağlı gözden geçirmelerin kaydı
- Karar Yönetişimi — fraud kararının deterministik olduğu yer
- Güven — uyum durumu ve paylaşabildiğimiz belgeler
Sorularınız için
Sınıflandırmaya itirazınız, kendi uyum dosyanız için ek gerekçe talebiniz veya tedarikçi değerlendirme formu için: [email protected]