Veri Saklama ve Hukuki Askı
Dolandırıcılık önleme tarafında iki yükümlülük aynı anda işler: işlem kaydının yasal süre boyunca saklanması ve ilgili kişinin silme talebinin karşılanması. Platform bu ikisini birbirinin yerine geçirmez; kaydı tutar, kişiye bağlanabilirliği kaldırır.
Silme, kaydı yok etmek değildir. İşlem kaydı (tutar, karar, hangi kural, hangi an) saklama süresi boyunca durur. Silinen şey, o kaydı bir kişiye bağlayan eşlemedir.
Saklama süresi
| Kayıt sınıfı | Süre | Süre sonunda |
|---|---|---|
| Dolandırıcılık işlem olayları, karar ve vaka kayıtları | 120 ay (10 yıl) | Arşive alınır — silinmez |
- Süre kurulum bazında kısaltılabilir, ancak 12 ayın altına indirilemez: bu alt sınır yapılandırmanın değil kodun kuralıdır ve geçersiz bir değer 10 yıllık varsayılana düşer.
- Süreleri ve süpürmenin son durumunu panelden görebilirsiniz; okuma
fraud:view_reportsiznine tabidir.
Süre sonunda ne olur
Süpürme işi her gün çalışır ve süresi dolan aylık bölümleri canlı sorgu yolundan ayırır. Bu mantıksal bir arşivlemedir: satırlar olduğu gibi kalır, bölüm bağımsız bir tabloya dönüşür ve gerektiğinde yeniden bağlanabilir.
Süpürme işi hiçbir koşulda silme, boşaltma ya da tablo düşürme işlemi yapmaz. Süresi dolmuş veri imha edilmez, erişim yolundan çıkarılır.
Arşiv kaydı, arşivleme gerçekleşmeden önce yazılır. Böylece bir hata hâlinde en kötü sonuç, hâlâ canlı olan bir bölümün kayda geçmiş olmasıdır — bir sonraki geçiş aynı işi tekrarlar. Kayda geçmemiş bir arşiv oluşmaz.
Silme talebi
Dolandırıcılık tarafında bir müşteri anahtarının ham hâli tek bir şifreli eşleme tablosunda tutulur. Karar kayıtları, olay gövdeleri, vaka kayıtları, dışa aktarımlar ve analitik projeksiyonlar yalnız takma ad taşır; takma ad, kuruluş başına ayrışan anahtarlı bir özettir — aynı müşteri kimliği iki kuruluşta farklı takma ada iner.
Silme talebinde eşleme satırı silinmez: şifreli ham değer boşaltılır ve satıra silme damgası vurulur. Sonuç:
| Talepten sonra | Durum |
|---|---|
| İşlem, karar ve vaka kayıtları | Okunabilir kalır |
| Kaydın bir kişiye bağlanması | Artık mümkün değil |
| Silmenin gerçekleştiğinin kanıtı | Korunur |
| Sonradan gelen trafikle eşlemenin geri gelmesi | Mümkün değil |
Silme üç konu türünde çalışır: müşteri kimliği, hesap kimliği ve e-posta adresi. Tür verilmezse üçü birlikte işlenir.
Bu işlem geri alınamaz. Bu nedenle kendi izni vardır: fraud:erase_customer. Karar geçersiz kılma izni (fraud:override) bu işlemi açmaz.
Hukuki askı
Hukuki askı, kapsadığı veriyi hem arşivlemeye hem silmeye karşı dondurur. Dört kapsamda konulabilir:
| Kapsam | Kapsadığı veri |
|---|---|
| Kuruluş | Kuruluşun bütün dolandırıcılık kayıtları |
| Müşteri | Bir müşterinin kayıtları |
| Vaka | Tek bir vaka |
| Zaman aralığı | Belirtilen dönemle kesişen bütün kayıtlar |
- Koyma anında etkilidir. Koyan kişi, gerekçe ve zaman kayda geçer.
- Kaldırma platform tarafındadır. Kendi kuruluşunuza askı koyabilirsiniz; hiçbir askıyı kaldıramazsınız. Bir soruşturmanın konusu, kendi verisi üzerindeki donmayı kaldıramaz.
- Askı kayıtları silinmez. Kaldırılan askı, kimin koyduğu ve ne zaman kaldırıldığıyla listede kalır.
- Aktif bir askının kapsadığı dönem, saklama süresi dolsa bile arşive alınmaz.
| İşlem | İzin |
|---|---|
| Askı listeleme, koyma, kaldırma | fraud:override |
| Saklama durumunu okuma | fraud:view_reports |
| Müşteri anahtarını kalıcı silme | fraud:erase_customer |
| Takma adın ham karşılığını çözme | fraud:view_decisions |
İki kural çakıştığında
Silme talebi ile hukuki askı çakışırsa askı önce gelir — ama talep düşmez.
- Konu aktif bir askı altındaysa silme reddedilir, eşleme bozulmaz ve ret denetim kaydına yazılır.
- Talep bekleyen talepler kuyruğuna alınır.
- Askı kalktığında talep kendiliğinden yeniden işletilir; operatörün aynı talebi elle tekrar açması gerekmez.
Kuyruk ham kimlik taşımaz. Yeniden işletme takma ad üzerinden yapılır — silinmeyi bekleyen kişi ikinci bir yerde kalıcılaşmaz.
Saklama süresinin kendisi silmeyi engellemez: on yıl boyunca saklanması gereken şey işlem kaydıdır, kişinin kimliği değil. Ham kimlik yalnız aktif bir askı varsa korunur.
İlgili sayfalar
- Karar Yönetişimi — kararın kim tarafından yayınlandığı ve nasıl geri alındığı
- KVKK — kimlik tespiti tarafındaki saklama, imha ve başvuru uçları
- Güven — uyum durumu ve paylaşılabilen belgeler